W uprawie roślin warzywnych największym wyzwaniem dla rolników są szkodniki. Jednym z najczęściej występujących i szkodliwych jest stonka ziemniaczana. Atakując kłącza i korzenie ziemniaków, powoduje znaczne straty w plonach. Dlatego też warto poznać skuteczne sposoby na radzenie sobie z tym owadem. W tym artykule przedstawimy, jak wykryć atak stonki ziemniaczanej, jakie są naturalne metody ochrony roślin oraz jak stosować środki chemiczne. Zapraszamy do lektury!
Skąd właściwie pochodzi stonka ziemniaczana?
Stonka ziemniaczana (łac. Leptinotarsa decemlineata) stanowi poważne zagrożenie dla upraw ziemniaków i jest jednym z najtrudniejszych do zwalczania szkodników rolniczych. Chociaż obecnie jest szeroko rozprzestrzeniona na całym świecie, pierwotnie pochodzi z północno-zachodniej części Meksyku i południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych. Stonka ziemniaczana do Europy została sprowadzona w połowie XIX wieku, a następnie rozprzestrzeniła się w innych regionach świata.
W jakich warunkach najlepiej rozwija się stonka ziemniaczana?
Stonka ziemniaczana najlepiej rozwija się w wilgotnym i umiarkowanie ciepłym klimacie, gdzie temperatura oscyluje wokół 25 stopni Celsjusza. Najbardziej intensywne żerowanie tego szkodnika ma miejsce w okresie letnim, czyli od czerwca do lipca. Podczas zimy stonka ziemniaczana przebywa pod ziemią. Jednak ze względu na zmieniający się klimat, coraz częściej pojawia się drugie, letnie pokolenie szkodnika w Polsce.
W jaki sposób można rozpoznać stonkę ziemniaczaną?
Stonka ziemniaczana może atakować nie tylko ziemniaki, ale także inne warzywa psiankowate, takie jak papryka, bakłażan lub pomidor. Przechodzi przez cztery etapy: stadium jaja, larwalne, poczwarkowe oraz osiąga dojrzałość jako imago.
Na spodniej stronie liści samica składa jaja. Występują one w sporych grupach po 10-30 sztuk i mają intensywną jasnopomarańczową barwę, co ułatwia ich wykrycie. Po wykluciu się z jaj, larwy stonki zaczynają żerować na liściach ziemniaka, co powoduje szkody w uprawie. Larwy są pulchne, o barwie pomarańczowo-czerwonej z czarnymi elementami, a ich wielkość jest różna w zależności od stadium larwalnego i wynosi ok. 1-15 mm. Następnym stadium jest poczwarka, która mierzy około 8-10 mm długości i ma jednolity pomarańczowy kolor. Dorosłe osobniki stonki ziemniaczanej mają owalne, wypukłe ciało o wielkości 9-12 mm. Charakterystyczne są dla nich czarne paski na kremowym pancerzu, żółte przedplecze oraz grube czarne czułki.
Objawy uszkodzeń spowodowanych przez stonkę ziemniaczaną
Stonka ziemniaczana jest w stanie przemierzyć nawet odległość 100 km w poszukiwaniu pożywienia. Objawy uszkodzeń są dość charakterystyczne i są wynikiem działania zarówno chrząszczy, jak i larw. Głównie żerują one na liściach, ale czasami także na łodygach i kwiatach. Młode larwy stonki wygryzają małe otwory w liściu, a starsze larwy i chrząszcze obgryzają ich brzegi. Jeśli nie ma liści, to larwy i chrząszcze zjadają pędy boczne i łodygi, co może prowadzić do uszkodzenia bulw ziemniaka.
Skuteczne sposoby na pozbycie się stonki ziemniaczanej
Istnieją różne sposoby na zwalczanie stonki ziemniaczanej, ale wybór odpowiedniej metody zależy od wielkości upraw oraz preferencji dotyczących ekologii. Jednym z rozwiązań są metody ekologiczne, takie jak ręczne zbieranie szkodnika, obserwacja oraz stosowanie preparatów na bazie bezpiecznych bakterii, takich jak BIOCONT Lepinox Plus.
Preparat Lepinox Plus działa na powierzchni roślin. Zawiera on bakterię Bacillus thuringiensis, która występuje naturalnie w glebie oraz na roślinach i produkuje białka krystaliczne. Te białka aktywują się w przewodzie pokarmowym gąsienic stonki ziemniaczanej, powodując zahamowanie ich żerowania. W ciągu 72 godzin gąsienice infekowane przez bakterię przestają się odżywiać, a następnie umierają, kurczą się i czarnieją.
W przypadku większych upraw, mogą być potrzebne środki chemiczne, takie jak opryski z różnych preparatów, np. SUMIN Mospilan 20SP lub SUBSTRAL Polysect 005SL.
SUMIN Mospilan 20SP to preparat w formie proszku rozpuszczalnego w wodzie, który działa na dwa sposoby - kontaktowo i żołądkowo. Oznacza to, że może działać zarówno na powierzchni rośliny, jak i w jej wnętrzu. Aby go zastosować, należy go nanosić przy użyciu opryskiwaczy ręcznych, co pozwoli na osiągnięcie efektu zarówno powierzchniowego, jak i wgłębnego.
SUBSTRAL POLYSECT 005SL jest w formie koncentratu rozpuszczalnego w wodzie. Podobnie jak wspomniany wcześniej preparat, działa on na zasadzie kontaktowej i żołądkowej, co oznacza, że naniesiony na powierzchnię rośliny lub spożyty przez stonkę, wpływa zarówno na ich zewnętrzną warstwę, jak i układ pokarmowy. Preparat ten może być stosowany za pomocą ręcznych opryskiwaczy, a jego działanie obejmuje zarówno powierzchniowe, jak i wgłębne oraz systemiczne.
Stonka ziemniaczana stanowi poważne zagrożenie dla upraw ziemniaków i innych warzyw psiankowatych. Istnieją jednak skuteczne sposoby na radzenie sobie z tym szkodnikiem. Dzięki odpowiednim środkom i metodom ochrony roślin możemy zapobiec szkodom w uprawach i cieszyć się obfitym i zdrowym plonem.
